NSA o nadpłacie po błędnej interpretacji
Stosowanie się do indywidualnych interpretacji podatkowych ma stanowić dla podatnika „bezpieczną przystań”. Co jednak w sytuacji, gdy fiskus wydaje błędną interpretację, zmusza podatnika do zapłaty podatku, a po latach sąd przyznaje rację stronie skarżącej? Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2026 r., II FSK 162/26 stanął po stronie podatników, rozstrzygając kluczową kwestię oprocentowania powstałej w ten sposób nadpłaty.
Interpretacja to nie „darmowy kredyt” dla budżetu
Istota sporu dotyczyła podatnika, który sprzedając działki z majątku prywatnego, uzyskał od Dyrektora KIS niekorzystną interpretację uznającą go za przedsiębiorcę. Podatnik, chcąc uniknąć ryzyka, zastosował się do niej i zapłacił podatek, jednocześnie zaskarżając interpretację do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Po prawomocnym uchyleniu interpretacji i potwierdzeniu przez NSA, że sprzedaż stanowiła jedynie zarząd majątkiem prywatnym, powstała nadpłata.
Kluczowe pytanie brzmiało: czy podatnikowi należą się odsetki (oprocentowanie) od momentu zapłaty podatku? Organy podatkowe konsekwentnie odmawiały, twierdząc, że przepisy nie przewidują wprost oprocentowania w takim scenariuszu.
Zasada nieszkodzenia ponad dosłownym brzmieniem ustawy
NSA w omawianym wyroku uznał, że brak przepisu w Ordynacji podatkowej o oprocentowaniu nadpłaty w tej konkretnej sytuacji stanowi lukę prawną, którą należy wypełnić poprzez analogię oraz odwołanie do zasad konstytucyjnych.
Sąd wskazał na fundamentalną zasadę nieszkodzenia z przepisów ordynacji podatkowej o interpretacjach, która stanowi, że zastosowanie się do interpretacji nie może przynieść podatnikowi negatywnych skutków. NSA uznał, że:
- Skoro interpretacja była wadliwa prawnie, to jej skutki (w tym konieczność zapłaty podatku) nie mogą obciążać podatnika.
- Pozbawienie podatnika owoców kapitału (odsetek) za okres, w którym dysponował nim budżet państwa na podstawie błędnego stanowiska fiskusa, stanowiłoby realną szkodę.
- Prawo do oprocentowania nadpłaty przysługuje więc od dnia uiszczenia podatku, a nie dopiero od dnia wydania wyroku czy nowej interpretacji.
Potwierdzenie korzystnego kierunku orzecznictwa
Choć dla wielu podatników wyrok ten może brzmieć jak rewolucja, NSA w uzasadnieniu wyraźnie zaznaczył, że podobne zagadnienia były już rozpoznawane w orzecznictwie od 2017 roku (m.in. w sprawach I FSK 128/16 czy II FSK 2683/19).
Omawiane orzeczenie stanowi zatem istotne potwierdzenie korzystnego dla podatników kierunku orzecznictwa. Ma ono szczególne znaczenie w sprawach dotyczących kwalifikacji sprzedaży nieruchomości, gdzie granica między zarządem majątkiem prywatnym a działalnością gospodarczą nadal pozostaje częstym źródłem sporów z organami podatkowymi.
Co to oznacza dla Ciebie?
J Jeżeli zapłaciłeś podatek wyłącznie dlatego, że zastosowałeś się do interpretacji indywidualnej, a następnie sąd prawomocnie uznał ją za niezgodną z prawem, możesz mieć prawo nie tylko do zwrotu nadpłaty, ale również do jej oprocentowania od dnia zapłaty podatku.
Nie warto więc automatycznie akceptować odmowy wypłaty odsetek przez organ podatkowy. Jak pokazuje wyrok NSA z 3 czerwca 2026 r. (II FSK 162/26), argument o braku wyraźnej podstawy prawnej nie zawsze znajduje akceptację sądów administracyjnych.
W wielu przypadkach skuteczne zakwestionowanie stanowiska organu może oznaczać odzyskanie nie tylko samego podatku, ale również rekompensaty za okres, w którym środki podatnika pozostawały w dyspozycji państwa.